Hà Nội hôm nay hòa bình, yên ả. Những dòng xe hối hả ngược xuôi qua những cây cầu hiện đại bắc qua sông Hồng, chợt lặng mình nghĩ về bến phà cầu phao Khuyến Lương, nơi ấy, lịch sử thủ đô đã viết nên những trang vàng chói lọi bằng máu và nước mắt của những người con tuổi đôi mươi.

Trong những ngày máy bay Mỹ điên cuồng đánh phá ngày đêm hòng cắt đứt mạch máu giao thông chi viện cho miền Nam, bến phà cầu phao Khuyến Lương là cửa ngõ sinh tử. “Sông nước là chiến trường, cầu phao là cứ điểm” các chiến sỹ Thanh niên xung phong Hà Nội đã bám trụ kiên cường giữa lòng sông, dưới làn mưa bom bão đạn. Chính bến phà này, 5 chiến sỹ TNXP đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ, đồng đội của chúng tôi đã nằm lại từ đó...Nhiều năm đã đi qua, chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng trong trái tim của những cựu Thanh niên xung phong Thủ đô, tiếng gọi đồng đội chưa bao giờ lặng xuống. Mỗi mùa tri ân, mỗi nén hương được thắp lên, mỗi lần đọc lại tên những người đã hy sinh, lòng người lại nhói lên một câu hỏi: Bao giờ các anh, các chị mới được trở về với gia đình? Chính vì vậy, hưởng ứng “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, đối với chúng tôi, đó không chỉ là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Đó là một mệnh lệnh từ trái tim: Mỗi hài cốt được tìm thấy là một gia đình thôi ngóng đợi. Mỗi tên tuổi được xác định là một cuộc đời được gọi đúng tên sau nhiều thập kỷ vô danh.

     Đồng đội và thân nhân gia đình liệt sỹ sửa lễ, thắp hương tri ân các liệt sỹ   (Ảnh: Trần Văn Tré)

Lực lượng Thanh niên xung phong Việt Nam đã có hàng vạn cán bộ, đội viên ngã xuống trên khắp các chiến trường. Riêng Thủ đô Hà Nội có trên 275 liệt sĩ Thanh niên xung phong, những người con ưu tú đã anh dũng hy sinh từ tuyến lửa Hà Nội đến Trường Sơn, Tây Bắc, Quảng Trị, Tây Nguyên, miền Đông Nam Bộ... Các anh, các chị đã hòa vào đất mẹ trên khắp mọi miền Tổ quốc. Nhưng giữa lòng Thủ đô hôm nay - Thành phố Anh hùng, Thành phố Vì hòa bình, Thành phố của lương tri và phẩm giá con người - vẫn chưa có một công trình tưởng niệm riêng để ghi danh những người con Thanh niên xung phong Hà Nội đã hiến dâng tuổi xuân cho độc lập dân tộc. Đó là điều khiến nhiều thế hệ cựu Thanh niên xung phong luôn trăn trở, chúng tôi chỉ mong có một Tượng đài Thanh niên xung phong Thủ đô Hà Nội. Một nơi để đồng đội tìm về, nơi để thân nhân các liệt sĩ thắp nén hương tưởng nhớ, nơi để thế hệ trẻ biết rằng nền hòa bình hôm nay đã được đánh đổi bằng máu, bằng nước mắt và bằng tuổi xuân của biết bao người, nơi để mỗi du khách khi đến Hà Nội đều hiểu rằng, trong những năm tháng chiến tranh, đã có những chàng trai, cô gái Thanh niên xung phong bình dị mà vĩ đại. Một tượng đài không chỉ bằng đá, mà bằng lòng biết ơn, bằng đạo lý “Uống nước nhớ nguồn, Đền ơn đáp nghĩa”, bằng trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với lịch sử.

      A trưởng C491- N49 Nguyễn Công Thành, đang kể về những gương hy sinh của đồng đội tại Bến phà cầu phao Khuyến Lương, ngày 27/10/1967.   (Ảnh: Trần Văn Tré)

Địa danh Bến phà cầu phao Khuyến Lương nhìn về hôm nay, chúng tôi càng thấm thía rằng: tìm kiếm hài cốt liệt sĩ không chỉ là đưa một người con trở về với đất mẹ, mà còn là trả lại sự trọn vẹn cho ký ức dân tộc, bởi một dân tộc biết tri ân sẽ có sức mạnh để đi tới tương lai, bởi một Thủ đô văn hiến càng phải là nơi gìn giữ ký ức của những người đã làm nên lịch sử. Những cựu Thanh niên xung phong Hà Nội hôm nay tuy mái đầu đã bạc, bước chân đã chậm, nhưng tình đồng đội vẫn vẹn nguyên như ngày nào, chúng tôi tha thiết mong các cấp lãnh đạo, các cơ quan chức năng, các tổ chức chính trị - xã hội, các nhà sử học, các nhà văn hóa cùng toàn thể Nhân dân Thủ đô đồng lòng ủng hộ việc xây dựng Tượng đài Thanh niên xung phong Hà Nội. Đó sẽ là một địa chỉ đỏ của lòng yêu nước, nơi giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ và cũng là lời hứa của những người đang sống với hơn 275 người con ưu tú của Hà Nội đã anh dũng hy sinh: Các anh, các chị sẽ không bao giờ bị lãng quên. Dẫu thời gian có đi qua bao mùa lá rụng, dẫu những người đồng đội năm xưa lần lượt về với đất mẹ, thì ngọn lửa tri ân vẫn sẽ được các thế hệ người Hà Nội gìn giữ mãi mãi, đó là mệnh lệnh của trái tim, là tiếng gọi của lịch sử và đạo lý trường tồn của dân tộc Việt Nam.    

(Ghi chép tại buổi ghi hình Cựu TNXP Hà Nội, tri ân 5 liệt sỹ TNXP N49, hy sinh tại Bến phà cầu phao Khuyến Lương)

                                                       NGUYỄN THỊ HIÊN

                                    Chủ tịch Hội Cựu TNXP phường Hoàng Mai